28.10.2011.

Uspešna implementacija IPA projekta

Ekološka grupa za saradnju GEC Nera  iz Rumunije, u partnerstvu sa Školom plus iz Bele Crkve, Srbija, u okviru prekograničnog projekta ” Sprečavanje zagadjenja Dunava rudarskim otpadom u stvarnosti i  medijska promocija”, finansiranom od IPA prekograničnog programa  Rumunija- Srbija, vršila je monitoring životne sredine u opštini Veliko Gradište. Tom prilikom posetila je tursku tvrdjavu Ram, koja je spomenik kulture od velikog značaja, drugog stepena  zaštite.
Vožnja skelom na potezu Stara Palanka – Ram predstavljala je poseban doživljaj za sve učesnike projekta.U selu Ram, na desnoj obali Dunava, stoje zidine istoimene turske tvrđave, podignute na ostacima antičkih i vizantijskih temelja. Bila je ovo ujedno i prilika za istorijski  čas o lepotama podunavlja i potrebi da se one sačuvaju.

Ram je tvrđava na obali Dunava u istoimenom selu, udaljena  15 km od Velikog Gradišta. Smeštena je na steni koja se sa severoistočne strane spušta ka Dunavu, a pretpostavlja se da je grad podignut nasuprot tvrđavi Haram, koje se nalazila na drugoj strani reke, od koje danas nije ništa ostalo. Danas su ostaci grada u dosta dobrom stanju. Nije poznato kada je Ram podignut, ali on sigurno spada među najstarije utvrde na ovim prostorima. Najstariji zapis o njemu datira iz 1128. godine kada su u njegovoj blizini Vizantinci potukli Mađare. Nakon što su Turci ovladali našim krajevima, okrenuli su se kraljevini Mađarskoj i osvajanju Panonske nizije. U cilju zaštite desne obale Dunava turski sultan Bajazit II (1480-1512) je preradio i ojačao postojeću utvrdu za potrebu borbe vatrenim oružjem, tako da Ram predstavlja jednu od najstarijih artiljerijskih utvrda u Srbiji.
Ram ima osnovu nepravilnog petougla, najveće dužine 34m i širine 26m. Grad čini 5 kula na četiri nivoa (3 sprata i prizemlje), po jedna u svakom od temena odnosno 3 na istočnom i 2 na zapadnom bedemu. U grad se ulazi kroz Donžon kulu smeštenu u jugozapadnom temenu utvrde. Tvrđava je opkoljena niskim bedemom i širokim suvim šancem. Šanac se prelazi mostom smeštenim podno kule u jugoistočnom temenu kojim se ulazi u prostor između tvrđave i niskog bedema oko nje.


Na svim bedemima (osim na zapadnom, koji je okrenut ka Dunavu) se na istom rastojanju od kula nalaze posebni otvori za topove. Ram je danas dosta dobro očuvan. Kule su u dobrom stanju, izuzev jugoistočne čiji je prednji deo skoro u potpunosti uništen. Bedemi tvrđave su takođe u solidnom stanju, dok je mali bedem u tragovima.
Unutar tvrđave, uz zapadni bedem ima ostataka građevine sa osnovom pravilnog osmougla sa stranicama dužine 3m. Nedaleko od utvrde su Turci podigli karavan saraj oko koga se vremenom razvilo današnje mesto. Ceo prostor tvrđave je arheološki ispitan tokom 1980. godine.


Poseban aspekt projekta ogleda se i u uticaju zagadjenja rudarskim otpadom na razvoj turizma na ovim atraktivnim turističkim destinacijama. Tokom implementacije projekta volonteri su posredno upoznati sa prirodnim lepotama koje kriju obale Dunava što predstavlja  osnovu za izgradnju svesti o potrebi domaćinskog gazdovanja Dunavom a takođe i njegovim priobaljem. U tom kontekstu još jednom je u razgovoru sa lokalnim stanovništvom ponovljena potreba sadnje zelenog zaštitnog pojasa oko jalovišta rude u rudniku Moldomin u Rumuniji.